20 praktycznych sytuacji, 10 ustaw i ważne wyjątki. Sprawdź, kiedy potrzebne jest poświadczenie, kiedy udział tłumacza, a kiedy decyduje żądanie organu.
Nie istnieje jeden powszechny nakaz tłumaczenia przysięgłego wszystkich zagranicznych dokumentów. Wymaganie wynika z konkretnego przepisu, postanowienia organu albo zasad przyjmowania dokumentów. Poniższe przykłady rozdzielają te sytuacje i wskazują podstawę prawną.
Dokumenty obcojęzyczne składane w sprawach stanu cywilnego wymagają urzędowego tłumaczenia. Ustawa dopuszcza także uprawnionych tłumaczy z UE/EOG i konsula; trzeba uwzględnić właściwe zwolnienia.
art. 31 · Prawo o aktach stanu cywilnegoGdy osoby składające oświadczenia nie mogą porozumieć się z kierownikiem USC, zapewniają udział tłumacza. Przy zgłoszeniu urodzenia lub zgonu obowiązek zapewnienia komunikacji spoczywa na kierowniku. Przepis nie zastrzega każdej czynności dla tłumacza przysięgłego.
art. 32 · Prawo o aktach stanu cywilnegoObcojęzyczne dowody w postępowaniu na podstawie ustawy składa się z tłumaczeniem na polski wykonanym przez tłumacza przysięgłego. Przed konsulem lub ministrem spraw zagranicznych działa odrębna zasada z ust. 3; istnieją też wyjątki szczególne.
art. 8 ust. 2–3 · Ustawa o cudzoziemcachWymagane obcojęzyczne wnioski, oświadczenia i dokumenty dołącza się z przekładem sporządzonym lub poświadczonym przez tłumacza przysięgłego albo konsula. Umowa międzynarodowa może przewidywać inne rozwiązanie.
art. 12 · Ustawa o obywatelstwie polskimPrzy osobie nieznającej polskiego notariusz zapewnia prawidłowe zrozumienie dokumentu zgodnie z art. 87. Korzysta z pomocy tłumacza przysięgłego albo z własnej znajomości języka wykazanej w ustawowy sposób. Termin i dokumenty warto uzgodnić przed podpisaniem aktu.
art. 2 § 3; art. 87 § 1 pkt 1 · Prawo o notariacieTe same reguły językowe mogą dotyczyć pełnomocnictwa, oświadczenia wspólnika lub aktu założycielskiego. Samo zagraniczne obywatelstwo nie przesądza o potrzebie tłumacza: liczy się znajomość języka i przebieg konkretnej czynności.
art. 2 § 3; art. 87 § 1 pkt 1 · Prawo o notariacieSąd może zażądać tłumaczenia dokumentu przez tłumacza przysięgłego. Dotyczy to również dokumentów przedkładanych w sprawach rodzinnych, spadkowych, pracowniczych i gospodarczych; przepis nie wprowadza automatycznego obowiązku dla każdego załącznika.
art. 256 · Kodeks postępowania cywilnegoDo przesłuchania świadka niedostatecznie władającego polskim sąd może przybrać tłumacza. Do tłumaczy stosuje się odpowiednio przepisy o biegłych; udział organizuje sąd.
art. 265 · Kodeks postępowania cywilnegoOsoba niewładająca wystarczająco polskim ma prawo występować przed sądem w znanym jej języku i bezpłatnie korzystać z tłumacza. O przyznaniu tłumacza orzeka właściwy sąd. To prawo procesowe, a nie obowiązek prywatnego zamówienia usługi.
art. 5 § 2–3 · Prawo o ustroju sądów powszechnychOsobie niewładającej wystarczająco polskim przysługuje bezpłatna pomoc tłumacza. Tłumacza wzywa się do czynności z jej udziałem. Uprawnienie obejmuje podejrzanego przez art. 71 § 3.
art. 72 § 1–2 · Kodeks postępowania karnegoNa wniosek oskarżonego lub obrońcy tłumacz jest wzywany również do komunikacji związanej z czynnością, w której oskarżony ma prawo uczestniczyć. Zakres ustawowy należy odróżnić od prywatnie zamawianej konsultacji.
art. 72 § 2 · Kodeks postępowania karnegoWskazane w przepisie pisma doręcza się uprawnionemu oskarżonemu wraz z tłumaczeniem. Szczególny wyjątek dotyczy ogłoszenia przetłumaczonego, niezaskarżalnego orzeczenia kończącego postępowanie za zgodą oskarżonego.
art. 72 § 3 · Kodeks postępowania karnegoJeżeli przesłuchiwana osoba nie włada polskim, należy wezwać tłumacza. O potrzebie przekładu decyduje możliwość porozumienia się, niezależnie od obywatelstwa i roli procesowej.
art. 204 § 1 pkt 2 · Kodeks postępowania karnegoTłumacza wzywa się także do przełożenia pisma lub zapoznania strony z dowodem, gdy zachodzi taka potrzeba. Art. 204 mówi o tłumaczu i odpowiednim stosowaniu przepisów o biegłych, bez ogólnego wymogu wpisu na listę tłumaczy przysięgłych.
art. 204 § 2–3 · Kodeks postępowania karnegoUstawa określa uprawnienia do sporządzania, sprawdzania i poświadczania przekładów, odpisów oraz tłumaczenia ustnego. Sama nie nakazuje klientowi poświadczenia każdego zagranicznego dokumentu.
art. 13 · Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłegoTłumacz przysięgły działa ze szczególną starannością, bezstronnie i z zachowaniem tajemnicy. Odmowa czynności dla uprawnionego organu w postępowaniu ustawowym wymaga szczególnie ważnych przyczyn. To obowiązek tłumacza, nie klienta.
art. 14–15 · Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłegoNa żądanie organu kontroli trzeba zapewnić wiarygodne tłumaczenie wskazanych dowodów na polski. Przepis nie zastrzega tłumaczenia przysięgłego dla każdej faktury ani umowy.
art. 21 ust. 5 · Ustawa o rachunkowościRównież biegły rewident może żądać wiarygodnego przekładu wskazanych dowodów księgowych. Warto uzgodnić zakres, terminologię rachunkową i sposób powiązania przekładu z dokumentem źródłowym.
art. 21 ust. 5 · Ustawa o rachunkowościKontrolowany przedstawia na żądanie kontrolującego polskie tłumaczenie obcojęzycznej dokumentacji dotyczącej kontroli i ponosi jego koszt. Ten przepis nie ustanawia samodzielnego wymogu tłumaczenia przysięgłego.
art. 287 § 1 pkt 2 i § 2 · Ordynacja podatkowaW zakresie rozporządzenia UE tłumaczenie może nie być potrzebne, np. przy wystarczającym wielojęzycznym formularzu. Reguły te nie obejmują automatycznie dokumentów wydanych w Ukrainie. Zwolnienie należy ustalić przed zamówieniem.
art. 31; rozporządzenie (UE) 2016/1191, art. 6 · Prawo o aktach stanu cywilnego art. 6 · Rozporządzenie (UE) 2016/1191Przekaż nazwę instytucji, rodzaj postępowania i treść otrzymanego wezwania. Jeśli urząd dopuszcza kilka form tłumaczenia albo zwolnienie, warto to wyjaśnić przed poniesieniem kosztu. W sprawie procesowej decyzję o wezwaniu tłumacza podejmuje właściwy organ.
Opracowanie informacyjne kancelarii. Weryfikacja źródeł: 14 października 2026 r. Odnośniki prowadzą do urzędowych tekstów; zastosowanie przepisu zależy od konkretnej sprawy.
Podaj rodzaj dokumentów lub czynności, język, miejsce, oczekiwany termin i dane osoby do kontaktu. Dostępność i sposób przekazania materiału potwierdzam przed przyjęciem zlecenia.