Dokument jako dowód w konkretnej sprawie
Przygotowanie przekładu do postępowania cywilnego powinno zaczynać się od ustalenia, jaki dokument zostanie przedstawiony i którą okoliczność ma wykazywać. Może to być umowa, potwierdzenie płatności, korespondencja, dokument stanu cywilnego lub dokument dotyczący działalności podmiotu. Rodzaj sprawy pomaga przygotować terminologię, ale nie zastępuje tekstu źródłowego. Jeżeli strona otrzymała wezwanie sądu dotyczące przekładu, warto przekazać jego dokładną treść wraz z terminem i oznaczeniem dokumentu. Pozwala to powiązać zakres zlecenia z rzeczywistym żądaniem, a nie tylko ogólną nazwą sprawy.
Art. 256 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że sąd może zażądać przekładu dokumentu sporządzonego w języku obcym przez tłumacza przysięgłego. [1] Przepis dotyczy przedstawionego dokumentu i decyzji sądu w postępowaniu. Przy zamówieniu trzeba zatem ustalić, czy przekład ma obejmować całość, określone strony czy wskazany załącznik. Jeśli sąd żąda pełnego przekładu, prywatny wybór pojedynczych akapitów może nie odpowiadać temu zakresowi. Przekazanie wezwania pomaga również odróżnić potrzebę poświadczonego tłumaczenia od przygotowania roboczego przekładu do wcześniejszego zapoznania się z materiałem przez stronę.
Oficjalny przekład a znajomość języka przez uczestników
W postanowieniu II CSK 428/13 Sąd Najwyższy rozpatrywał spór o zapłatę związany z przewozami oraz kwestię jurysdykcji sądu polskiego. Wskazał, że gdy strona powołuje obcojęzyczne dokumenty jako dowody twierdzeń kwestionowanych przez przeciwnika, sąd powinien zlecić przekład tłumaczowi przysięgłemu lub wezwać stronę do jego przedłożenia. Pominięcie przedstawionych dokumentów tylko z powodu braku takiego tłumaczenia mogło istotnie wpłynąć na rozstrzygnięcie. [3] Teza dotyczy dokumentów mających znaczenie dla decyzji procesowej, a nie automatycznej konieczności tłumaczenia każdego materiału w każdych aktach.
SN podkreślił również potrzebę zobiektywizowanego punktu odniesienia, niezależnego od językowych umiejętności stron lub członków składu orzekającego. [3] Dla zamawiającego oznacza to, że znajomość ukraińskiego przez jednego uczestnika nie rozwiązuje sama w sobie kwestii przekładu dokumentu istotnego dla sprawy. Własne objaśnienie treści może mieć inny zakres niż poświadczony przekład przedstawiany sądowi. Warto zachować dokument i jego oznaczenia tak, aby można było porównać oryginalną treść z konkretnym miejscem w tłumaczeniu. Ułatwia to rzeczowe odniesienie się do dat, kwot i warunków wskazanych w materiale.
Całość dokumentu i odwołania do załączników
Umowa może odsyłać do aneksu, specyfikacji, harmonogramu albo dokumentu odbioru. Jeśli spór dotyczy wykonania konkretnego obowiązku, sam fragment z jego nazwą może nie zawierać warunków realizacji. W zamówieniu należy zatem sprawdzić, gdzie znajdują się definicje, wyjątki i odesłania. Dla przekładu korespondencji istotny jest ciąg wiadomości oraz odróżnienie treści nadawcy od cytowanej wcześniejszej wypowiedzi. Przy rozliczeniach należy zachować numery dokumentów, waluty, okresy i przyporządkowanie płatności. Podobnie przy dokumentach osobowych ważne są dalsze strony zawierające wpisy lub adnotacje.
Jeżeli zlecenie obejmuje fragment, powinien być oznaczony w sposób pozwalający rozpoznać częściowy zakres. Materiał źródłowy warto przekazać z otoczeniem tłumaczonych ustępów, aby ustalić znaczenie pojęć i zaimków. Nie należy usuwać pustych tabel, podpisów lub notatek tylko dlatego, że na pierwszy rzut oka nie dotyczą głównej kwestii. Mogą identyfikować wersję albo sposób sporządzenia dokumentu. Przy dużym pakiecie przydatny jest wykaz plików z liczbą stron i informacją, które elementy mają być tłumaczone w pierwszej kolejności ze względu na termin wskazany w sprawie.
W sprawie o rozliczenie umowy przydatne jest uporządkowanie faktur, potwierdzeń płatności i korespondencji według numerów dokumentów. Przekład powinien zachować różnicę między wystawieniem rachunku, uznaniem określonej kwoty, zapłatą i potwierdzeniem otrzymania środków. Jeżeli wiadomość odnosi się do częściowego zwrotu albo tylko jednej pozycji, trzeba zachować to ograniczenie. Kwoty w różnych walutach nie powinny zostać sprowadzone do wspólnej wartości przez samodzielne przeliczenie w tłumaczeniu. Podobnie należy odróżnić datę dokumentu od okresu, którego dotyczy rozliczenie. W wykazie załączników warto pozostawić oryginalne oznaczenia, nawet jeśli pliki otrzymają dodatkowe numery organizacyjne. Pozwala to zestawić określoną wiadomość z odpowiednią fakturą i potwierdzeniem, a odbiorcy odnaleźć tę samą informację w materiale źródłowym oraz przekładzie. Przy kilku umowach istotne jest przyporządkowanie każdego rozliczenia do właściwego stosunku umownego.
Podstawa poświadczenia i dane osobowe
Art. 18 ust. 2 ustawy zawodowej wymaga oznaczenia podstawy przekładu: oryginału, tłumaczenia albo kopii, wraz z informacją o poświadczeniu materiału i osobie poświadczającej. [2] Dlatego należy odróżnić skan od papierowego oryginału rzeczywiście okazanego tłumaczowi. Jeśli do wyceny przekazano kopię, a do wykonania przekładu zostanie później okazany inny dokument, trzeba umożliwić sprawdzenie zgodności materiału. Zlecenie powinno identyfikować właściwą wersję, szczególnie gdy poprzedni skan nie zawierał ostatniej strony, pieczęci albo załącznika przedstawianego następnie wraz z dokumentem.
Przy imionach i nazwiskach zapisanych alfabetem innym niż łaciński art. 14 ust. 2 odsyła do zapisu w dokumencie podróży lub jego kopii, a w ich braku do reguł kraju sporządzenia dokumentu. [2] Przy kilku członkach rodziny potrzebne jest prawidłowe przyporządkowanie danych każdej osobie. Starsze dokumenty mogą zawierać poprzednie nazwisko, inną formę zapisu lub dane podmiotu sprzed zmiany nazwy. Takie różnice należy zachować jako cechy materiału i właściwie rozpoznać, zamiast dopasowywać wszystkie zapisy do jednej aktualnej nazwy bez wskazania ich pochodzenia.
Terminologia umowy i instytucje prawa
Treść dokumentu może pochodzić z innego systemu prawnego niż postępowanie, w którym zostanie wykorzystana. Przekład powinien zachować funkcję terminów i nazw instytucji, z uwzględnieniem kontekstu umowy albo dokumentu urzędowego. Nie należy podmieniać zagranicznej formy organizacyjnej na polską spółkę o podobnej nazwie ani sprowadzać kilku różnych pojęć do jednego wygodnego określenia. Numery rejestrowe, dane podmiotu i oznaczenia podstaw prawnych pomagają rozpoznać właściwy zakres pojęcia. Przy wielostronicowym pakiecie ważne jest zachowanie konsekwencji w tłumaczeniu terminów, które powracają w załącznikach.
Badania nad przekładem prawnym opisują go w związku z kontekstem prawa i funkcją tekstów; taki zakres przedstawia Prieto Ramos. [4] Przy konkretnym zleceniu materiał do przygotowania może obejmować wcześniejsze tłumaczenie nazw albo słownik terminów stosowanych w korespondencji stron. Należy wskazać, które dokumenty stanowią źródło, a które jedynie pomoc terminologiczną. Jeśli nowsza umowa zmienia definicję określenia używanego wcześniej, tę zmianę trzeba uwzględnić. Identyczny wyraz w dwóch dokumentach nie zawsze oznacza identyczny zakres obowiązku, zwłaszcza gdy każdy tekst zawiera własną definicję lub wyjątek.
Przekład dokumentu a udział tłumacza przy świadku
Art. 265 § 1 KPC dotyczy świadka niewładającego dostatecznie polskim: sąd może przybrać tłumacza. Nie jest to przepis określający ogólnie językową obsługę każdej osoby obecnej na rozprawie. Przewiduje też odpowiednie stosowanie do tłumacza przepisów o biegłych. [1] Jeśli oprócz przekładu dokumentów potrzebna jest pomoc przy zeznaniach, trzeba wskazać osobno czynność, termin i rolę uczestnika. Samo wcześniejsze zamówienie tłumaczenia załączników nie obejmuje automatycznie obecności tłumacza w sądzie. Organizacja udziału powinna być związana z konkretną czynnością i ustaleniami sądu.
Materiały do przygotowania mogą częściowo pokrywać się z dokumentami już przetłumaczonymi, lecz pytania do świadka mogą odnosić się do innych okoliczności. Przydatne jest wskazanie nazw, dat i dokumentów, do których prawdopodobnie będą odwoływać się pytania. Tłumacz powinien zachować rozróżnienie między własnym spostrzeżeniem świadka a informacją uzyskaną od innej osoby. Jeżeli zeznanie zawiera niepewność albo brak pamięci, element ten należy odtworzyć. Tak samo trzeba zachować warunki pytania, aby odpowiedź była zrozumiała w powiązaniu z tym, o co rzeczywiście zapytał sąd lub inny uczestnik.
Pytania i odpowiedzi
Czy sąd może zażądać tłumaczenia przysięgłego dokumentu?
Tak, art. 256 KPC przewiduje możliwość zażądania takiego przekładu dokumentu sporządzonego w języku obcym. Przy zamówieniu warto przekazać wezwanie sądu, termin oraz oznaczenie dokumentu. Umożliwia to ustalenie, czy zakres obejmuje całość, określone strony albo załączniki. [1]
Czy dokument złożony bez przekładu zawsze zostanie pominięty?
W sprawie II CSK 428/13 SN uznał pominięcie istotnych dokumentów wykazujących jurysdykcję tylko z powodu braku tłumaczenia za uchybienie procesowe. Orzeczenie trzeba czytać w kontekście znaczenia dokumentów dla rozstrzygnięcia. Nie zastępuje ono ustalenia zakresu przekładu wymaganego w konkretnej sprawie. [3]
Czy wycena ze skanu oznacza poświadczenie przekładu z oryginału?
Nie przesądza o podstawie poświadczenia. Art. 18 wymaga oznaczenia materiału rzeczywiście przedstawionego do tłumaczenia. Jeżeli później będzie okazany oryginał, należy uzgodnić sposób i termin jego sprawdzenia oraz upewnić się, że odpowiada wersji przekazanej wcześniej w pliku. [2]